بحران معلم در آموزشوپرورش؛ چرا کلاسها خالی ماند؟
افزایش شدید جمعیت دانشآموزی در کنار ضعف برنامهریزی، تعطیلی مراکز تربیت معلم و کاهش انگیزه شغلی، بحران کمبود معلم را در آموزشوپرورش رقم زده است.
افزایش جمعیت، کاهش معلم؛ شکاف عمیق در آموزش کشور
در حالیکه جمعیت دانشآموزی طی یک دهه از ۱۲ به ۱۷ میلیون نفر رسیده است، زیرساختهای انسانی مانند معلم و نیروی پرورشی با این رشد همگام نشدهاند. ساخت ۲۴ هزار مدرسه و ۱۱۷ هزار کلاس نیز نتوانست کمبود معلم را جبران کند و استانهایی مانند البرز، تهران، همدان و خراسان رضوی بیشترین کسری نیرو را دارند.
بحران در مهر ۱۴۰۲؛ کلاسهایی بدون معلم
در مهر ۱۴۰۲ کمبود معلم به اوج رسید و وزارت آموزشوپرورش از کمبود ۱۷۹ هزار معلم خبر داد. با وجود جذب حدود ۱۰۵ هزار نفر، کلاسهای پرتراکم، افت کیفیت آموزشی و فشار بیشتر بر معلمان نتیجه این کمبود بود.
بحران در سایر حوزهها: پرورشی، تربیت بدنی و سلامت
کمبود تنها به معلمان پایه محدود نیست. حوزههایی مانند پرورشی با ۱۰۰ هزار کمبود نیرو، با جذب تنها ۱۹ هزار نفر در سال گذشته، همچنان با ۸۱ هزار کمبود روبهرو هستند.
علتها از زبان متخصصان: تعطیلی مراکز تربیت معلم و ضعف برنامهریزی
حجتالله بنیادی، پژوهشگر آموزشوپرورش، میگوید: تعطیلی دانشسراها و تمرکز بر دانشگاه فرهنگیان، باعث کاهش ظرفیت جذب معلم شده است. او عملکرد این دانشگاه را ناکارآمد ارزیابی میکند. همچنین، محدود شدن تربیت دبیر فنی به تنها یک دانشگاه (شهید رجایی) با ظرفیت محدود، بحران را عمیقتر کرده است.
برنامهریزی ناموفق و بیتوجهی به آمار بازنشستگی
ضعف در برآورد تعداد بازنشستگان و نوسانات جمعیتی، برنامهریزی منابع انسانی را مختل کرده است. بنیادی تأکید میکند برنامهریزان آموزشوپرورش اغلب در شهریور و مهر متوجه کسری معلم میشوند.
پاسخ به تناقض جمعیتی: چرا با کاهش کودک، باز هم معلم کم داریم؟
گرچه نرخ تولد کاهش یافته، اما جمعیت دانشآموزی بهدلیل مهاجرت و سیاستهای جمعیتی نوسان دارد. در برخی سالها افزایش ۵۰۰ هزار نفری جمعیت دانشآموز، نیاز به ۲۵ هزار معلم جدید را ایجاد میکند؛ ولی با کاهش جمعیت، امکان اخراج این معلمان وجود ندارد، زیرا با دورههای استخدامی ۳۰ ساله روبهرو هستیم.
مشکل مدارس دولتی؛ از کمبود معلم تا کاهش کیفیت آموزشی
بسیاری از خانوادهها به دلیل تراکم کلاسها و کمتجربگی معلمان جذبشده، فرزندان خود را به مدارس غیردولتی میفرستند. بنیادی میگوید: بسیاری از معلمان تازهکار، آموزشهای ابتدایی مانند مدیریت کلاس و تعامل با دانشآموز را بلد نیستند.
بیانگیزگی معلمان؛ معیشت ناتوان، مسئولیت سنگین
از دیگر مشکلات، وضعیت اقتصادی نامطلوب معلمان است. بهگفته بنیادی، نرخ اجاره یک کلاس برای زندگی معلم ۱۳.۵ میلیون تومان است؛ رقمی که با حقوق فعلی آنها همخوانی ندارد و انگیزه و کیفیت آموزشی را کاهش میدهد.
