مهاجرت ۱۲ هزار پژوهشگر؛ زنگ خطری برای آینده علمی ایران

وزیر علوم از مهاجرت ۱۲ هزار پژوهشگر ایرانی طی ۱۲ سال گذشته خبر داد و گفت: اگر مقالات آنها به نام ایران ثبت می‌شد، رتبه علمی کشور ارتقا می‌یافت.

📊 مهاجرت پژوهشگران و اثر آن بر رتبه علمی ایران
حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، اعلام کرد که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۲ بیش از ۱۲ هزار پژوهشگر ایرانی مهاجرت کرده‌اند. این پژوهشگران در خارج از کشور حدود ۲۸ هزار مقاله منتشر کرده‌اند. به گفته او، اگر این مقالات به نام دانشگاه‌های ایرانی ثبت می‌شد، ایران امروز به جای رتبه ۱۷، رتبه ۱۴ علمی جهان را در اختیار داشت.

🚫 تحریم‌ها و تأثیر غیرمستقیم بر علم
وزیر علوم تأکید کرد که اسنپ‌بک شامل حوزه علم و فناوری نمی‌شود و بر اساس پروتکل‌های یونسکو، تحریم نباید دانش و پژوهش را هدف قرار دهد. با این حال، به گفته او، تحریم‌ها تأثیرات غیرمستقیم خود را بر توسعه علمی کشور می‌گذارند، از جمله محدودیت در فرصت‌های مطالعاتی اساتید و هزینه‌های بالای اشتراک نشریات علمی بین‌المللی.

📉 کاهش فرصت‌های مطالعاتی
وی اعلام کرد که تعداد استادانی که به فرصت‌های مطالعاتی می‌روند تقریباً به صفر رسیده، در حالی که این عدد در گذشته بیش از ۲۰۰۰ نفر بود. وزارت علوم به دنبال منابع مالی برای اعزام اساتید و دانشجویان، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، است.

💡 دلایل اصلی مهاجرت پژوهشگران
به گفته وزیر علوم، دو دلیل اصلی مهاجرت پژوهشگران عبارتند از:
مشکلات اقتصادی و نبود حمایت کافی برای معیشت آنها
ضعف در منزلت اجتماعی و جایگاه علمی پژوهشگران در کشور
همچنین جذابیت‌های مقصد، امکانات پژوهشی بهتر و انتخاب‌های شخصی افراد از دیگر عوامل مهاجرت محسوب می‌شود.

🧪 ایجاد آزمایشگاه‌های ملی و مرجع
وزارت علوم چند تفاهم‌نامه برای احداث آزمایشگاه‌های ملی امضا کرده است. به گفته سیمایی صراف، هر کدام از این طرح‌ها بودجه‌ای در حدود یک همت دارند و هدف آنها ارتقای زیرساخت پژوهشی کشور است.

📝 اصلاح سهمیه‌های دانشگاهی
وزیر علوم همچنین از پیگیری اصلاح سهمیه‌های کنکور خبر داد. او گفت که برخی سهمیه‌ها دیگر موضوعیتی ندارند و تنها نامی از آنها باقی مانده است. وزارت علوم با همکاری وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد مطالعات گسترده‌ای انجام داده و چندین پیشنهاد برای اصلاح سهمیه‌ها به رئیس‌جمهور ارائه کرده که هنوز در حال بررسی است.

🎓 دانشگاه؛ محل رشد، نه سیاست
سیمایی صراف تأکید کرد که دانشگاه خانه احزاب نیست و دانشجو نباید ابزار جریان‌های سیاسی شود. او گفت که دانشجویان به بلوغ فکری رسیده‌اند و باید استقلال خود را حفظ کنند. همچنین همکاری وزارت علوم با نهاد رهبری در دانشگاه‌ها را مثبت و بدون اختلاف دانست.