جدال مجلس و وزیر آموزشوپرورش بر سر افت تحصیلی دانشآموزان
در جلسه علنی مجلس، نمایندگان از وزیر آموزشوپرورش درباره افت تحصیلی دانشآموزان پرسیدند؛ وزیر این مسئله را چالشی مزمن دانست و عوامل ساختاری، آموزشی و اجتماعی را علت اصلی آن برشمرد.
🧭 آغاز جلسه مجلس و محورهای بررسی
جلسه علنی روز سهشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۴ مجلس شورای اسلامی به ریاست حمیدرضا حاجیبابایی برگزار شد. در این نشست، نمایندگان موضوعات مختلفی از جمله سؤال از وزیر آموزشوپرورش، طرح ملی هوش مصنوعی، و گزارشهایی از کمیسیونهای عمران و کشاورزی را در دستور کار داشتند.
🎓 انتقاد تند نماینده مهریز از وضعیت آموزشی
محمدرضا صباغیان، نماینده مهریز و طراح سؤال از وزیر، از وضعیت افت نگرانکننده تحصیلی دانشآموزان انتقاد کرد. او گفت:
«معدل برخی دانشآموزان در استانها به ۷ رسیده و این نتیجه سیاستهای اشتباه چند دولت است، نه فقط دولت فعلی.»
صباغیان نظام آموزشی کنونی را یادآور ساختار طبقاتی دانست و افزود که ۸۰ درصد دانشآموزان در مدارس دولتی با امکانات حداقلی تحصیل میکنند، درحالیکه مدارس خاص و غیرانتفاعی با شهریههای سنگین برای طبقات مرفه فعالیت دارند.
او همچنین از کاهش جایگاه معلمان و حقوق پایین آنها گلایه کرد و گفت: «امروز برخی معلمان برای تأمین معاش مجبور به کار در اسنپ هستند.»
📉 هشدار درباره آینده علمی کشور
صباغیان با بیان اینکه افت تحصیلی به معنای «تلف شدن بهترین روزهای عمر دانشآموزان» است، هشدار داد:
«اگر این روند ادامه یابد، در آینده پزشکان، مهندسان و فارغالتحصیلان کمسواد خواهیم داشت و کیفیت تولید ملی نیز آسیب میبیند.»
او از وزیر خواست برنامهای شفاف و آماری ارائه کند و تأکید کرد که مجلس در برابر این وضعیت نمیتواند سکوت کند.
🧑🏫 پاسخ وزیر آموزشوپرورش: افت تحصیلی، چالش مزمن نظام تعلیم و تربیت
به نوشته اخبار فرهنگیان، وزیر آموزشوپرورش، علیرضا کاظمی، در پاسخ گفت: افت تحصیلی پدیدهای مزمن و ریشهدار است که در تمام دولتها وجود داشته است. او بیان کرد:
«افت یا رشد آموزشی تابع سیاستهای کلان، وضعیت اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی کشور است.»
🏅 بهبود عملکرد علمی و بینالمللی
کاظمی با اشاره به موفقیتهای اخیر گفت:
در سال ۲۰۲۵ دانشآموزان ایرانی ۴۰ مدال علمی در رقابتهای جهانی کسب کردند.
معدل نهایی پایه دوازدهم در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال قبل ۵۸ درصد رشد داشته است.
او با این حال اذعان کرد که تعطیلی مدارس بهدلیل آلودگی هوا و ناترازی انرژی، بر کیفیت آموزش اثر منفی گذاشته است.
🧩 دلایل چهارگانه افت تحصیلی
وزیر آموزشوپرورش چهار لایه اصلی علت افت تحصیلی را اینگونه تشریح کرد:
🏗️ عوامل ساختاری
برنامههای درسی فعلی با نیازهای روز و مهارتهای قرن ۲۱ همخوانی ندارد. او گفت: «برنامههای مبتنی بر محفوظات، انگیزه یادگیری را کاهش میدهد.»
🏫 عوامل مدرسهای
کمبود امکانات، تراکم بالای دانشآموزان، و کاهش انگیزه معلمان از عوامل مهماند. سهم آموزشوپرورش از تولید ناخالص داخلی کمتر از ۳ درصد است، در حالیکه میانگین جهانی ۵ درصد است.
🧠 عوامل فردی و روانشناختی
بحران هویت، اضطراب، و ضعف مهارتهای شناختی در میان دانشآموزان نیز به افت تحصیلی دامن زده است.
👨👩👧 عوامل خانوادگی و اجتماعی
فقر اقتصادی، بیکاری، کاهش سرمایه فرهنگی خانوادهها و تأثیر فضای مجازی از مهمترین عوامل اجتماعی مؤثر بر افت تحصیلی معرفی شدند.
🚀 برنامههای اصلاحی وزارت آموزشوپرورش
کاظمی برنامههای خود را در دو بخش کوتاهمدت و بلندمدت اعلام کرد:
🎯 بلندمدت: تحول در برنامه درسی
تحول محتوای کتابها و بازنگری در ساختار آموزشی آغاز شده و اجرای کامل آن ۷ سال زمان خواهد برد.
🧱 کوتاهمدت: عدالت آموزشی و ارتقای کیفیت
اجرای ۷۷۰۰ پروژه آموزشی و افتتاح ۲۴۰۰ مورد در یک سال اخیر
آموزش و توانمندسازی ۸۰ درصد معلمان
طراحی سامانه ملی استانداردسازی مدارس با مشارکت مردمی
کاظمی تأکید کرد: «تحول بنیادین نیازمند حمایت مجلس است تا آموزشوپرورش به اولویت واقعی کشور تبدیل شود.»
