آموزش و قوانین سنتی؛ چالش بزرگ در برابر نسل آلفا
عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی تأکید کرد: نظام آموزشی و قوانین کشور هنوز با نسل جدید همخوان نیست و نیازمند بازنگری جدی در روشها و اهداف است.
🏫 آموزش و قوانین؛ همچنان سنتی و ناهماهنگ با نسل جدید
👤 فروزنده جعفرزادهپور، عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاددانشگاهی، گفت: در حالی که جهان از آموزش مهارتمحور از دوران ابتدایی بهره میبرد، آموزش در ایران همچنان نظری و سنتی است. به گفته او، نسل جدید میخواهد “انسانی معمولی اما توانمند در زندگی روزمره” باشد، نه صرفاً انسانی متعالی طبق اسناد رسمی آموزشوپرورش.
💡 نگاه دینی به نقش جوانان
جعفرزادهپور با اشاره به حدیثی از امام علی(ع) گفت: در سنت اسلامی نیز جوانان بهعنوان گروهی خلاق و تیزبین مورد توجه بودهاند. امام علی(ع) مشورت را نخست با جوانان و سپس با سالمندان سفارش کردهاند؛ زیرا ذهن جوانان بازتر و درک آنان سریعتر است.
🔄 دگرگونی در جامعهپذیری نسل جدید
به نوشته اخبار فرهنگیان، او با استناد به نظریه «مارگارت مید» توضیح داد که امروزه الگوهای جامعهپذیری تغییر کردهاند و جوانان دیگر از والدین یا حتی همسالان خود نیز تبعیت نمیکنند. بهدلیل سرعت بالای تحولات، آنان به دنبال الگوهای کاملاً جدید برای زیستن هستند.
🧩 کاهش تعاملات اجتماعی و انتقال ارزشها
بر اساس پژوهشهای انجامشده، از سال ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۴ میزان تعاملات اجتماعی در ایران بهطور چشمگیری کاهش یافته است. خانواده هنوز محور اصلی ارتباطات است اما نقش همسایگان و دوستان تضعیف شده است.
جعفرزادهپور گفت: حتی حضور در آیینهای مذهبی جمعی مانند نماز جماعت و مراسم عزاداری نیز کاهش یافته و این روند انتقال ارزشها را با چالش روبهرو کرده است.
🌐 رسانهها جایگزین روابط واقعی شدهاند
وی افزود: امروزه رسانههای نوین، بهویژه شبکههای اجتماعی، جایگزین بسیاری از روابط سنتی شدهاند. نسل جوان از فضای مجازی برای یادگیری، تعامل و شکلدادن به هویت خود استفاده میکند و همین امر موجب افزایش احساس تنهایی و شکاف نسلی شده است.
👶 نسل آلفا؛ نسلی با هویت دیجیتال
به گفته جعفرزادهپور، نسل آلفا (متولدین ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳) در دنیای رسانه رشد کرده و حدود یکچهارم زندگی خود را در مقابل صفحه نمایش میگذرانند. یادگیری برای آنان تجربی و عملمحور است، نه نظری.
او گفت: «نسل آلفا در فضای مجازی زندگی میکند، هویت خود را آنجا میسازد و ارزشها و معیارهایش با نسلهای گذشته کاملاً متفاوت است.»
🧭 شکاف میان آموزش سنتی و نسل نو
وی با ذکر مثالی از تجربه شخصی گفت: «نوه من را در مدرسه مجبور کردهاند با دست راست بنویسد، درست مانند ۷۰ سال پیش!» این نشان میدهد نظام آموزشی هنوز از همان الگوهای قدیمی استفاده میکند.
او افزود: بسیاری از قوانین کشور نیز متناسب با ارزشها و سبک زندگی جدید نیستند؛ برای مثال، محدودیتهای رسانهای هنوز با واقعیت امروز جامعه همخوانی ندارند.
🧠 نسل آلفا و تغییر مفهوم کار و یادگیری
جعفرزادهپور تأکید کرد که نسل آلفا کار را برای لذت و تجربه زندگی میخواهد، نه صرفاً برای پسانداز و آیندهسازی. او هشدار داد: اگر آموزش و بازار کار با این تغییرات هماهنگ نشود، بخش بزرگی از این نسل در گروه “NEET” قرار خواهند گرفت؛ یعنی جوانانی که نه کار میکنند، نه تحصیل و نه مهارت میآموزند.
🏗️ ضرورت تحول در سیاستگذاری آموزشی
او در پایان تأکید کرد: برای تعامل مؤثر با نسل جدید باید سیاستگذاریهای فرهنگی و آموزشی کشور بازنگری شود. آموزش مهارتمحور، درک فناوری، و تمرکز بر تجربه زیسته باید جایگزین نظام سنتی حفظمحور شود تا ایران از تحولات نسلی عقب نماند.
