لطیفی: افزایش حجم کتابهای درسی نتیجه انتظارات نهادها و ضرورتهای آموزشی است
رئیس سازمان پژوهش گفت: افزایش حجم کتابهای درسی بهدلیل انتظارات دستگاههای مختلف، نیازهای سنی دانشآموزان و ملاحظات ملی اجتنابناپذیر است.
📚 چرا کتابهای درسی حجیمتر شدهاند؟
با گذشت حدود یک ماه از آغاز سال تحصیلی، همچنان یکی از اصلیترین گلایههای دانشآموزان و خانوادهها، حجم بالای کتابهای درسی و سنگینی کیفها است.
با وجود تأکید بر سبکسازی محتوای آموزشی در سند تحول بنیادین، دانشآموزان همچنان ناچارند روزانه چندین کتاب حجیم، دفاتر مشق و کتابهای کار را با خود به مدرسه ببرند.
🧩 پاسخ رئیس سازمان پژوهش: عوامل متنوع و فرادستگاهی
حجتالاسلام علی لطیفی، رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، ضمن تأیید بالا بودن حجم برخی کتابها گفت:
«علت افزایش حجم کتابها همیشه از سوی سازمان ما تعیین نمیشود؛ برخی دستگاههای مسئول و نهادهای ملی مطالبی را برای افزودن به محتوای درسی الزام میکنند.»
او از کتاب «مطالعات اجتماعی دوره متوسطه اول» بهعنوان نمونه یاد کرد که بهصورت تلفیقی از تاریخ، جغرافیا و علوم اجتماعی طراحی شده و ناگزیر محتوای گستردهای دارد.
⚖️ چرا دروس حجیم تقسیم نمیشوند؟
به نوشته اخبار فرهنگیان، لطیفی در پاسخ به این پرسش که چرا کتابهای حجیم به دو درس جدا تبدیل نمیشوند گفت:
«تعداد واحدهای درسی توسط شورای عالی آموزشوپرورش تعیین میشود و سازمان پژوهش امکان افزایش آن را ندارد.»
او افزود که نمیتوان هر کتاب را بهدلخواه تقسیم کرد، زیرا برنامه آموزشی کشور بر اساس ساختار واحدهای مشخص طراحی شده است.
👦 ویژگیهای سنی و آموزشی دوره متوسطه اول
رئیس سازمان پژوهش تأکید کرد: بسیاری از کتابهای حجیم مربوط به دوره متوسطه اول هستند، زیرا در این دوره هویت فردی و تحصیلی نوجوان شکل میگیرد.
به گفته او، «در این مقطع باید آموزشهای هویتی، اخلاقی و تخصصی همزمان ارائه شود، بنابراین کتابها چگالی محتوایی بیشتری دارند.»
او در ادامه به دروسی مانند سبک زندگی و مطالعات اجتماعی اشاره کرد که مأموریتهای تربیتی متعددی دارند و گاهی نیز همپوشانی محتوایی میانشان وجود دارد.
🏛️ فشار نهادهای ملی بر محتوای درسی
لطیفی گفت: «تقریباً هر سه هفته یک بار، از سوی یک نهاد، مؤسسه یا وزارتخانه نامهای دریافت میکنیم که در آن خواسته میشود موضوعی خاص در کتابهای درسی گنجانده شود.»
به گفته او، گاهی این موارد دستوری و اجباری هستند و سازمان پژوهش ناچار است محتوای کتاب را بر اساس آنها گسترش دهد.
🎓 ارتباط محتوای مدارس با دانشگاهها
معاون وزیر آموزشوپرورش افزود: «بخشی از محتوای کتابهای درسی بهصورت مقدمهای برای دروس دانشگاهی طراحی شده است تا دانشآموز بتواند مسیر رشته تحصیلی آیندهاش را بهتر انتخاب کند.»
او تأکید کرد که بسیاری از اساتید دانشگاه خواستار افزودن مباحث پایهای برای رشتههای تخصصی، بهویژه در علوم انسانی و حقوق هستند.
🌍 چالش جهانی حجم زیاد کتابهای درسی
لطیفی خاطرنشان کرد: «افزایش حجم کتابهای درسی فقط مختص ایران نیست. در کشورهای عضو OECD نیز با چنین چالشی روبهرو هستند.»
او افزود: در سراسر جهان، فشار اجتماعی و انتظارات نهادهای مختلف باعث میشود کتابهای درسی بیش از ظرفیت واقعی دانشآموزان حجیم شوند.
