تعطیلات زمستانی مدارس و چالش تقویم آموزشی

تعطیلات زمستانی مدارس دوباره به مجلس رسیده است. کارشناسان می گویند تغییر تقویم آموزشی بدون پژوهش میدانی و زیرساخت، می تواند کیفیت یادگیری را تضعیف کند.

یک تصمیم در ظاهر ساده، می تواند سرنوشت یک سال تحصیلی را تغییر دهد. اعلام بررسی و تصویب تعطیلات زمستانی مدارس در مجلس، بار دیگر موضوع تغییر تقویم آموزشی را به صدر اخبار بازگردانده است؛ تصمیمی که موافقان آن را گامی برای بهبود یادگیری می دانند و منتقدان نسبت به پیامدهای شتاب زده آن هشدار می دهند.
تعطیلات زمستانی مدارس قرار است با کاهش تعطیلات تابستانی و توزیع متعادل تر زمان آموزش اجرا شود. اما پرسش اصلی این است که آیا نظام آموزشی کشور آمادگی چنین اصلاح ساختاری را دارد یا خیر.

تعطیلات زمستانی مدارس دقیقا چه تغییری ایجاد می کند؟
بر اساس اظهارات مطرح شده، الگوی جدید به معنای کاستن از طول تعطیلات تابستانی و افزودن چند هفته تعطیلی رسمی در زمستان است. این تغییر تنها جابه جایی چند هفته نیست، بلکه می تواند بر برنامه درسی، زمان بندی امتحانات، ارزشیابی و حتی برنامه کاری خانواده ها اثر بگذارد.
در سال های اخیر، تعطیلی های مکرر ناشی از آلودگی هوا، برودت شدید یا کمبود انرژی، آموزش حضوری را بارها مختل کرده است. همین تجربه باعث شده برخی سیاست گذاران، تعطیلات زمستانی رسمی را راهکاری برای مدیریت بحران های فصلی بدانند. با این حال، کارشناسان تاکید دارند که مدیریت بحران با اصلاح ساختاری تفاوت دارد.

آیا تجربه جهانی از تعطیلات میان ترم حمایت می کند؟
بهنوش مرادی، کارشناس آموزش، معتقد است اصل ایده توزیع متعادل تر زمان استراحت در طول سال، در بسیاری از کشورها تجربه شده و در صورت اجرای دقیق می تواند مفید باشد. از منظر روان شناختی، یادگیری زمانی پایدارتر است که دانش آموزان در فواصل منظم فرصت بازیابی ذهنی داشته باشند.
او به پدیده افت تابستانی اشاره می کند؛ وضعیتی که در آن، فاصله طولانی تعطیلات تابستانی به ویژه برای دانش آموزان مقاطع پایین تر، موجب کاهش بخشی از آموخته ها می شود. بنابراین کاهش تعطیلات تابستانی در تئوری قابل دفاع است، اما تنها زمانی نتیجه بخش خواهد بود که با بازطراحی برنامه درسی و نظام ارزشیابی همراه شود.

چرا زیرساخت پژوهشی مهم ترین حلقه است؟
به گفته این کارشناس، تغییر تقویم آموزشی نباید بدون پژوهش میدانی، اجرای آزمایشی منطقه ای و ارزیابی دقیق پیامدها انجام شود. اجرای سراسری یک تصمیم در مقیاس ملی، بدون سنجش اثرات آن بر پیشرفت تحصیلی، رضایت معلمان و خانواده ها، می تواند پرهزینه باشد.
اگر صرفا چند هفته از تابستان کاسته و به زمستان افزوده شود، بدون آنکه حجم کتاب ها، شیوه ارزشیابی و تقویم امتحانات اصلاح شود، نتیجه ممکن است فشرده تر شدن آموزش و افزایش استرس دانش آموزان باشد. از همین رو، کارشناسان بر طراحی شاخص های ارزیابی پیش از اجرای طرح تاکید دارند.

مدارس و خانواده ها چه آمادگی هایی نیاز دارند؟
اجرای تعطیلات زمستانی مدارس نیازمند آمادگی فیزیکی و اجرایی است. در بسیاری از مناطق سردسیر، تامین گرمایش استاندارد همچنان چالش محسوب می شود. اگر بخش بیشتری از آموزش در ماه های سرد متمرکز شود، باید اطمینان حاصل شود که زیرساخت های ایمن و پایدار فراهم است.
از سوی دیگر، تغییر تقویم آموزشی بر برنامه کاری والدین، زمان سفرها، کلاس های فوق برنامه و حتی اشتغال فصلی نوجوانان اثر می گذارد. بدون اطلاع رسانی گسترده و مشارکت ذی نفعان، این تغییر می تواند به سردرگمی اجتماعی منجر شود.
مرادی همچنین بر ضرورت انعطاف منطقه ای تاکید می کند و می گوید نمی توان نسخه واحدی برای کل کشور پیچید. در مناطق بسیار گرم، حضور دانش آموزان در اوج گرما می تواند آسیب زا باشد و قانون باید این تفاوت ها را در نظر بگیرد.

خطر بی ثباتی در سیاست های آموزشی
کارشناسان هشدار می دهند که تغییرات پی در پی در نظام آموزشی، بدون ارزیابی دقیق سیاست های قبلی، به فرسایش سرمایه اجتماعی منجر می شود. وقتی هر سال بخشی از ساختار آموزش تغییر می کند، احساس بی ثباتی در میان دانش آموزان، معلمان و خانواده ها شکل می گیرد.
به باور آنان، تمرکز صرف بر جابه جایی تعطیلات ممکن است سیاست گذاران را از مسائل بنیادین تری مانند کیفیت یادگیری، کمبود معلم، تراکم کلاس ها و نابرابری آموزشی غافل کند. اگر تعطیلات زمستانی مدارس به جای اصلاح عمیق، صرفا یک تغییر ظاهری باشد، نتیجه ای جز افزودن یک بند دیگر به فهرست تصمیم های مقطعی نخواهد داشت.

خلاصه خبر در یک نگاه
تعطیلات زمستانی مدارس بار دیگر در دستور کار قرار گرفته و بحث تغییر تقویم آموزشی را داغ کرده است. کارشناسان می گویند این تغییر تنها جابه جایی چند هفته نیست و بر برنامه درسی، ارزشیابی و زندگی خانواده ها اثر می گذارد. بدون پژوهش میدانی، اجرای آزمایشی و زیرساخت مناسب، این تصمیم می تواند به فشرده شدن آموزش و بی ثباتی در نظام آموزشی منجر شود.

نوبت شماست
به نظر شما تعطیلات زمستانی مدارس می تواند کیفیت یادگیری را افزایش دهد یا به فهرست تصمیم های مقطعی آموزش و پرورش اضافه خواهد شد؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.