انتقاد از بی تاثیر بودن هفته کتاب در افزایش مطالعه

کارشناسان می گویند هفته کتاب بر افزایش مطالعه موثر نیست. مشکلات اقتصادی، نبود کتابفروشی و فرهنگ سازی نادرست باعث کاهش تیراژ کتاب شده است.

کارشناسان ادبی و ناشران معتقدند برگزاری هفته کتاب و نمایشگاه کتاب تاثیر چندانی بر افزایش مطالعه و کتابخوانی ندارد. آنها مشکلات اقتصادی، نبود کتابفروشی در محلات و فرهنگ سازی نادرست را از دلایل اصلی کاهش تیراژ کتاب می دانند.

بی تاثیر بودن مناسبت های نمادین بر کتابخوانی
کارشناسان حوزه کتاب و نشر معتقدند برگزاری هفته کتاب و دیگر مناسبت های نمادین تاثیر چندانی بر افزایش مطالعه و کتابخوانی در کشور ندارد. به گفته آنها، این رویدادها که عمدتا با چند نشست و دیدار برنامه ریزی می شوند، نمی توانند تاثیر ملموسی بر مردم بگذارند. این در حالی است که هر سال شاهد کاهش تیراژ کتاب ها هستیم و مدیران فرهنگی حتی به سرانه مطالعه کشور اشاره ای نمی کنند.

اولویت دغدغه های اقتصادی بر کتاب
به نوشته اخبار فرهنگیان، محمد کفیلی، کارشناس ادبی، با تاکید بر اولویت دغدغه های اقتصادی مردم، گفت وقتی مردم با حجم زیادی از مشکلات اقتصادی و کاری روبرو هستند، دو نقطه زمانی مثل نمایشگاه کتاب و هفته کتاب نمی توانند تاثیر جدی بگذارند. وی افزود مسئولان فرهنگی معمولا دستور صادر می کنند یا آیین نامه وضع می کنند، اما ضمانت اجرایی مشخصی وجود ندارد. به همین دلیل وزن اصلی بر دوش ناشرانی است که با مخاطب ارتباط پیوسته دارند.

لزوم توجه به کتابفروشی های محلی در سراسر کشور
کفیلی با انتقاد از تهران محوری برنامه های فرهنگی گفت برنامه های ارشاد از نمایشگاه گرفته تا هفته کتاب، تهران محور است و همه چیز در یک نقطه و زمان متمرکز شده است. وی تاکید کرد اگر قرار است وضعیت کتاب بهتر شود، باید به کتابفروشی ها در همه شهرها توجه جدی کرد. هر چقدر تعداد کتابفروشی ها بیشتر باشد، ارتباط مردم با کتاب گسترده تر می شود. وی افزود در بسیاری از مناطق حتی کتابفروشی وجود ندارد و شخصا در جنوب شرق تهران باید ۲۰ تا ۳۰ دقیقه با ماشین حرکت کند تا به یک کتابفروشی برسد.

مقصر اصلی نظام آموزشی در فرهنگ سازی کتابخوانی
مصطفی باباخانی، نویسنده، مقصر اصلی وضعیت موجود را نظام فرهنگی و به ویژه آموزش و پرورش دانست. وی گفت وقتی کتاب به عنوان یک ضرورت به کودکان معرفی نمی شود، چطور می توان انتظار داشت بزرگسالان کتاب بخرند. باباخانی به تجربه های مدارس اشاره کرد و گفت هر بار کودکی رمانی دست گرفته، پدر و مادر گفته اند درس واجب تر است، در حالی که رمان گاهی از کتاب درسی واجب تر است و والدین این را درک نکرده اند. وی تاکید کرد اگر آموزش و پرورش موظف بود هر کتاب کودک و نوجوانی را که مجوز رسمی می گیرد در تعدادی مشخص خریداری و میان مدارس توزیع کند، تیراژ کتاب بالا می رفت.

راهکارهای عملی برای ترویج کتابخوانی
کارشناسان راهکارهای مختلفی برای بهبود وضعیت کتابخوانی ارائه داده اند. از جمله تعریف جایزه بهترین فیلم اقتباسی در جشنواره های سینمایی که فیلمسازان را به سراغ کتاب می برد. همچنین حضور ناشران به عنوان اسپانسر در جشنواره های دانشجویی و ارائه کتاب به صورت هدیه یا با تخفیف می تواند موثر باشد. ایجاد کتابفروشی های مستقل در محلات مختلف و برگزاری رویدادهای مستمر مانند کتابگردون که در آن مردم کتاب های دست دوم خود را عرضه می کنند، از دیگر راهکارهای پیشنهادی است.

وضعیت نگران کننده تیراژ کتاب در کشور
باباخانی با اشاره به رکود جدی تیراژ کتاب گفت اگر ۱۶ میلیون دانش آموز در کشور داریم و کتابی مناسب گروه سنی مشخصی چاپ شود، باید حداقل یک میلیون نسخه آن منتشر شود، اما امروز در کشور ۱۰۰ نسخه از یک کتاب چاپ می شود. وی خاطرنشان کرد اولین کتاب خودش با نام “دست های مادرم” در چاپ اول ۱۵ هزار نسخه منتشر شد، اما اکنون تیراژ هر کتابی به ۱۰۰ نسخه رسیده است.

ضرورت تغییر نگرش
به نظر می رسد برای بهبود وضعیت کتابخوانی در کشور، نیاز به تغییر اساسی در نگرش مسئولان و خانواده ها داریم. فرهنگ سازی از طریق نظام آموزشی، توجه به کتابفروشی های محلی و ایجاد ارتباط مستقیم بین ناشران و مخاطبان می تواند راهگشا باشد. مناسبت هایی مانند هفته کتاب تنها زمانی موثر خواهند بود که همراه با برنامه های عملی و مستمر باشند.