معمای آموزش اروپا؛ چرا پول بیشتر دانشآموز بهتر نمیسازد؟
اروپا ۸۰۶ میلیارد یورو برای آموزش هزینه کرد، اما ۲۹.۵ درصد دانشآموزان در ریاضیات عملکرد پایینی دارند. سهم ایران ۲.۸۲ درصد GDP است؛ ۴۰ درصد کمتر از میانگین اروپا.
معمای آموزش اروپا؛ چرا پول بیشتر دانشآموز بهتر نمیسازد؟
اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۳ حدود ۸۰۶ میلیارد یورو برای آموزش هزینه کرد؛ رقمی معادل ۴.۷ درصد تولید ناخالص داخلی (GDP) این اتحادیه. با این حال، نتایج آزمون PISA ۲۰۲۲ نشان میدهد که ۲۹.۵ درصد دانشآموزان اروپایی در ریاضیات عملکرد پایینی دارند و از هر سه دانشآموز، یک نفر به سطح پایه مهارت نرسیده است. این پدیده نشان میدهد که هزینه بیشتر، الزاماً به معنای آموزش بهتر نیست.
تفاوتهای چشمگیر در هزینههای آموزشی اروپا
میان کشورهای اروپایی فاصله قابلتوجهی در هزینههای آموزشی وجود دارد. سوئد با ۶.۸ درصد GDP در صدر قرار دارد و پس از آن فنلاند با ۶.۳ درصد و بلژیک با ۶.۲ درصد قرار گرفتهاند. در سوی دیگر، رومانی تنها ۳ درصد و یونان ۳.۳ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به آموزش اختصاص دادهاند. این تفاوتها نشان میدهد که حتی در داخل اروپا هم یک نسخه واحد برای هزینهکرد آموزشی وجود ندارد.
شاخص هزینه به ازای هر دانشآموز؛ معیار دقیقتر
لوکزامبورگ با وجود اختصاص تنها ۳.۷۴ درصد GDP به آموزش (کمتر از میانگین ۴.۶۶ درصدی اتحادیه اروپا)، هزینه به ازای هر دانشآموز را به ۱۸,۴۲۲ PPS (استاندارد قدرت خرید) رساند که بیش از دو برابر میانگین اتحادیه اروپا است. در مقابل، بلغارستان با ۴.۵ درصد GDP، هزینه به ازای هر دانشآموز تنها ۳,۰۹۷ PPS داشت که پایینترین رقم در اتحادیه اروپا است.
ایران؛ فاصله ۴۰ درصدی از میانگین اروپا
در ایران، مخارج عمومی آموزش در سال ۲۰۲۳ معادل ۲.۸۲ درصد GDP بوده است. این رقم در مقایسه با میانگین ۴.۷ درصدی اتحادیه اروپا، حدود ۱.۸ واحد درصد کمتر است. به عبارت دیگر، سهم آموزش از GDP در ایران حدود ۴۰ درصد پایینتر از میانگین اتحادیه اروپا است. فاصله با کشورهای پرهزینهتر اروپا مانند سوئد (۶.۸ درصد) حتی بیشتر است.
عامل مهمتر از پول؛ وضعیت اقتصادی خانوادهها
دادههای PISA نشان میدهد وضعیت اقتصادی ـ اجتماعی خانوادهها ارتباط قدرتمندی با عملکرد دانشآموزان دارد. در اتحادیه اروپا، حدود ۴۸ درصد دانشآموزان دارای وضعیت اقتصادی ـ اجتماعی نامساعد در ریاضیات عملکرد پایینی داشتند. استونی، ایرلند و دانمارک با کمترین سهم دانشآموزان دارای عملکرد پایین، نشان میدهند که نحوه تخصیص پول، کیفیت معلمان، برنامه درسی و مدیریت مدارس نیز در نتیجه نهایی نقش دارند.
خلاصه مطلب در یک نگاه
اتحادیه اروپا ۸۰۶ میلیارد یورو (۴.۷ درصد GDP) برای آموزش هزینه کرد، اما ۲۹.۵ درصد دانشآموزان در ریاضیات عملکرد پایینی دارند. سهم آموزش ایران ۲.۸۲ درصد GDP است که ۴۰ درصد کمتر از میانگین اروپا است. هزینه به ازای هر دانشآموز (PPS) و وضعیت اقتصادی خانوادهها، تأثیر بیشتری بر کیفیت آموزش دارند.
