مشاور رئیسجمهور: هدایت تحصیلی نادرست استعدادها را هدر میدهد
مشاور رئیسجمهور درباره بحران انتخاب رشته در ایران میگوید: تمرکز صرف بر پزشکی، فشار اجتماعی و ناکارآمدی نظام آموزش، استعدادها را هدر میدهد.
📌 تمرکز بیش از حد بر پزشکی و مهندسی
شهرام یزدانی، مشاور رئیسجمهور در امور آموزشی، بحران انتخاب رشته در ایران را ناشی از تمرکز بیرویه دانشآموزان بر رشتههای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی میداند. وی تأکید کرد این رویکرد نه تنها استعدادهای جوانان را هدر میدهد، بلکه موجب غفلت از علوم انسانی و اجتماعی میشود که برای حل مشکلات ساختاری جامعه ضروریاند.
👩🏫 فشار اجتماعی و خانوادگی
یزدانی یادآور شد: بسیاری از دانشآموزان علاقهمند به علوم انسانی، تحت فشار خانواده و همسالان به رشتههای تجربی سوق داده میشوند. نتیجه، سالها تلاش بیثمر، سرخوردگی، بیانگیزگی و حتی افسردگی است. او تصریح کرد که آموزش باید بخشی از زندگی طبیعی نوجوانان باشد، نه عاملی برای توقف تجربه زیسته آنان.
💡 ضرورت بازنگری در هدایت تحصیلی
مشاور رئیسجمهور پیشنهاد داد با ایجاد بستههای انگیزشی، تنوع مسیر شغلی و کاهش شکاف درآمدی بین رشتهها میتوان دانشآموزان را به مسیرهای تحصیلی متوازن و مطابق با استعداد هدایت کرد. وی افزود: هدایت تحصیلی واقعبینانه و پیوند آموزش با آینده شغلی، کلید اصلاح ساختار آموزش کشور است.
📚 جایگاه رشتههای علوم انسانی و اجتماعی
یزدانی تأکید کرد: حل مشکلات سیستماتیک جامعه به حضور نظریهپردازان و متفکران علوم انسانی و اجتماعی نیاز دارد. برخلاف کشورهای توسعهیافته، در ایران بخش عمده انرژی دانشآموزان نخبه صرف قبولی در رشتههای پزشکی و مهندسی میشود.
⚖️ شکاف درآمدی و کمارزش شمردن رشتههای میانی
یکی دیگر از چالشها، فاصله قابلتوجه درآمد و جایگاه اجتماعی میان رشتههای پزشکی و رشتههای میانی مانند مامایی و علوم پایه است. این اختلاف انگیزه دانشآموختگان را کاهش داده و کیفیت خدمات در حوزههای کلیدی نظام سلامت را تضعیف میکند.
🏫 آموزش همگانی و عدالت اجتماعی
یزدانی به اهمیت آموزش همگانی اشاره کرد و گفت: حدود ۹۰۰ هزار کودک ۶ تا ۱۸ ساله در ایران به مدرسه نمیروند و این وضعیت چرخه فقر و محرومیت را تقویت میکند. وی افزود: آموزش باید مسیر خروج از چرخه فقر را برای فرزندان خانوادههای کمدرآمد فراهم کند.
🤖 اتصال آموزش به اشتغال و نوآوری
مشاور رئیسجمهور بر ضرورت طراحی نظام نوآوری منسجم و اتصال آموزش به اشتغال تأکید کرد. وی گفت: بسیاری از فارغالتحصیلان رشتههای علوم پایه، علوم انسانی و میانرشتهای، مهارت دارند اما به دلیل نبود زیرساخت و بسترهای حمایتی، نمیتوانند آنها را بالفعل کنند.
🩺 اصلاح نظام پذیرش پزشکی و خدمات سرپایی
یزدانی پیشنهاد کرد: نظام پذیرش دانشجوی پزشکی باید ترکیبی از آزمون، ارزیابی شخصیتی و اجتماعی باشد و طول دوره آموزش پزشکی با حذف مباحث غیرکاربردی کاهش یابد. همچنین تربیت نیروهای خط میانی غیر پزشک برای ارائه خدمات سرپایی در مناطق محروم، میتواند کمبود پزشک را جبران کند و خدمات با هزینه کمتر ارائه دهد.
🌱 بستههای انگیزشی و مسیرهای شغلی متوازن
وی افزود: برای جذب علاقهمندان به رشتههای کمتر پرطرفدار، باید بستههای انگیزشی شامل درآمد مناسب، پرستیژ اجتماعی، امنیت شغلی و فرصت پیشرفت طراحی شود. این اقدامات باعث میشود دانشآموزان بر اساس استعداد و علاقه خود مسیر آینده را انتخاب کنند، نه تحت فشار اجتماعی و خانوادگی.
🔑 جمعبندی
یزدانی نتیجه گرفت: بحران انتخاب رشته در ایران ریشه در فشار اجتماعی، ناکارآمدی هدایت تحصیلی، شکاف درآمدی میان رشتهها و فقدان برنامهریزی شغلی برای فارغالتحصیلان دارد. اصلاح این نظام نیازمند همکاری نهادهای آموزشی، بازنگری در سیاستها و شجاعت مدیریتی است تا استعدادهای کشور به مسیرهای مؤثر و مولد هدایت شوند.
