ادغام صندوق‌های بازنشستگی و ضرورت حمایت دولت

علی خلیلی، از موسسه عالی پژوهش‌های تامین اجتماعی، با اشاره به بحث‌های ادغام صندوق‌های بازنشستگی گفت دولت به دلیل سیاست‌های اقتصادی گذشته و مدیریت بد، در قبال تضعیف منابع صندوق‌ها مسئول است و باید تا انتها پشت بازنشستگان باشد. وی افزود از نظر فنی دلیلی برای جدایی صندوق‌های وابسته به بودجه عمومی نیست و ادغام آن‌ها هزینه‌های اداری را کاهش می‌دهد.

تحلیل ادغام صندوق‌ها: فراتر از مسائل فنی
خلیلی در گفت‌وگو با ایلنا، تاکید کرد بررسی ادغام صندوق‌هایی مانند کشوری، فولاد و نفت باید فراتر از حواشی و در سطح «حمایت اجتماعی» باشد. وی این صندوق‌ها را نه نهاد بیمه‌گر پویا، بلکه ساختارهای سازمانی دانست که از بودجه عمومی ارتزاق می‌کنند. به گفته او، ادغام آن‌ها می‌تواند با کاهش بوروکراسی، هزینه‌های اداری را برای بودجه کشور کم کند، اما مشکلات فنی احتمالی با اصلاحات مدیریتی قابل حل است.

مسئولیت تاریخی و اخلاقی دولت در قبال بازنشستگان
این کارشناس با رد دیدگاه صرفاً بازارمحور، بر مسئولیت غیرقابل انکار دولت تأکید کرد: «دولت موظف است که از افرادی که بازنشسته هستند کف حمایت را به هر نحو ممکن به عمل بیاورد.» وی دلیل این مسئولیت را سیاست‌های اقتصادی دولت‌های گذشته، برداشت از صندوق‌ها و ایجاد تعهدات مازاد دانست که منابع صندوق‌ها را تضعیف کرده است. خلیلی حتی حمایت از افرادی که حق بیمه کم پرداخت کرده‌اند را نیز وظیفه دولت خواند.

مقایسه با الگوی جهانی: تفاوت در مبنا
خلیلی به کشورهایی مانند سوئد، آلمان و لهستان اشاره کرد که با وجود نظام چندلایه تامین اجتماعی و تعدد صندوق‌ها، به شهروندان حق انتخاب می‌دهند. اما وی تفاوت کلیدی را این گونه توضیح داد: در آن کشورها تکثر صندوق‌ها توجیه عقلانی و مبتنی بر حق انتخاب دارد، در حالی که در ایران، صندوق‌های مورد بحث همگی وابسته به بودجه عمومی هستند و از نظر فنی دلیلی برای جدایی آن‌ها وجود ندارد. بنابراین، ادغام آن‌ها منطقی به نظر می‌رسد.

ادغام به شرط حفظ حمایت
نتیجه‌گیری کلیدی این تحلیل آن است که ادغام صندوق‌های وابسته به بودجه عمومی می‌تواند از نظر اداری به صرفه‌تر باشد، اما این امر به هیچ وجه نباید به معنای کاهش حمایت دولت از بازنشستگان تفسیر شود. دولت به دلایل تاریخی و اخلاقی موظف است حمایت خود را حفظ و حتی تقویت کند. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که نگرانی بازنشستگان از پیامدهای ادغام در حال افزایش است.